.

.

ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ

.

.

Τρίτη, 4 Δεκεμβρίου 2012

Χριστουγεννιάτικα έθιμα στην Ελλάδα

Κόλιντα Μπάμπο Στην Πέλλα αναβιώνει το έθιμο της «Κόλιντα Μπάμπο» που έχει σχέση με τη σφαγή του Ηρώδη. Οι κάτοικοι της περιοχής ανάβουν το βράδυ φωτιές φωνάζοντας «κόλιντα μπάμπο» δηλαδή «σφάζουν γιαγιά». Σύμφωνα με το έθιμο οι φωτιές ανάβουν για να μάθουν οι άνθρωποι για τη σφαγή και να προφυλαχτούν.


Το σπόρδισμα των φύλλων Στη Θάσο, έως σήμερα, οι οικογένειες κρατούν ένα πολύ παλιό έθιμο είναι το σπόρδισμα των φύλλων και γίνεται ως εξής: Κάθονται όλοι γύρω από το αναμμένο τζάκι, τραβούν την ανθρακιά προς τα έξω και ρίχνουν γύρω στ' αναμμένα κάρβουνα, φύλλα ελιάς, βάζοντας στο νου τους από μια ευχή, χωρίς όμως να την πουν στους άλλους. Όποιου το φύλλο γυρίσει περισσότερο, εκείνου θα πραγματοποιηθεί και η ευχή του.


ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ Tο σπάσιμο του ροδιού Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία και ο νοικοκύρης κρατάει στην τσέπη του ένα ρόδι, για να το λειτουργήσει. Γυρνώντας σπίτι, πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: "με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά". Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν οι ρώγες αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος. Το κυνήγι τα Χριστούγεννα στα χωριά  Μάνης Κατά τη διάρκεια της σαρακοστής τα περισσότερα παιδιά βγαίνανε κυνήγι. Τα βράδια, όταν το σούρουπο έπεφτε για καλά και το κρύο άρχιζε να τσούζει, παίρνανε το "φακό" με καινούργια "πλάκα" και γυρίζανε στα χαλάσματα και στα σπήλια κοντά στο χωριό. Στόχος τους οι γουργουγιάννηδες, τα μικρά πουλάκια που κούρνιαζαν εκεί. Τα θαμπώνανε με το φακό και τα πιάνανε. Αν ήταν πολύ ψηλά, τα χτυπούσανε με τις λαστιχιέρες (σφεντόνες). Η μάνα ή κάποια μεγάλη αδερφή, μετά από πολλή γκρίνια τους, τα καθάριζαν και τα πάστωναν. Τα βάζανε σε πήλινα ή γυάλινα βάζα, για να τα φάνε τα Χριστούγεννα. Πολλά παιδιά μάζευαν είκοσι και περισσότερα πουλάκια και καμάρωναν για τις ... κυνηγετικές ικανότητες τους και για την σοδειά τους. Και όταν ζύγωναν οι γιορτές, άρχιζαν οι παραδοσιακές ετοιμασίες. Το σπίτι έπρεπε να βάλει τα γιορτινά του και όλο το χωριό να καθαριστεί και να ετοιμαστεί, για να υποδεχτεί τους ξενιτεμένους του που θα έρχονταν να κάνουν γιορτές με τους δικούς τους.

ΘΡΑΚΗ Τα Ρουγκάτσια Στο Πύθιο τα μικρά παιδιά έβγαιναν στους δρόμους του χωριού για να πουν τα  “κόλιαντα”  μια μέρα νωρίτερα από την παραμονή των Χριστουγέννων, δηλαδή στις 23 Δεκεμβρίου. Τα αγοράκια, από νωρίς το πρωί, ξεχύνονταν στα σοκάκια του χωριού και φώναζαν: “ Kόλιντα,μπάμπου τσικ,τσικ,τσικ….” Ανήμερα τα Χριστούγεννα τα παλικάρια του χωριού χωρίζονταν σε μικρές ομάδες και γύριζαν όλα τα σπίτια. Την κάθε ομάδα την αποτελούσαν τέσσερα άτομα. Στο δρόμο λέγανε τραγούδια του δρόμου και μέσα στο σπίτι το: «Σαράντα μέρις έχουμι Χριστό που καρτερούμε…» Τα Ρουγκάτσια, δηλαδή οι παρέες των παλικαριών, όταν έμπαιναν στο σπίτι κάθονταν, όπου τους έβαζαν οι νοικοκυραίοι, και τραγουδούσαν εναλλάξ δυο-δυο το παραπάνω τραγούδι. Κι αυτό για να “ξεκουράζουν” τη φωνή τους. Γιατί το τραγούδι ήταν πολύ μεγάλο, χωρίς ενδιάμεσα “ξεκουράσματα”, και  θα δυσκολεύονταν να τα βγάλουν πέρα. Εξάλλου έπρεπε να τραγουδήσουν σε πολλά σπίτια και μέχρι αργά το βράδυ της μέρας των Χριστουγέννων.  Όταν θα ’ρχονταν τα Ρουγκάτσια στο σπίτι έπρεπε όλα τα μέλη της οικογένειας να βρίσκονται εκεί. Σπίτι κλειστό τα Ρουγκάτσια δεν έπρεπε να βρουν. Το’χανε σε κακό. Κάθονταν, τραγουδούσαν, έπαιρναν το κέρασμά τους, το φιλοδώρημά τους (χρήματα) και φεύγανε για άλλο σπίτι.

Τα Αγιοβασιλιάτικα καραβάκια Στην πόλη της Χίου την παραμονή της Πρωτοχρονιάς υπάρχει ένα έθιμο, τα αγιοβασιλιάτικα καραβάκια. Σύμφωνα με αυτό, οι ενορίες κατασκευάζουν πλοία, σε σμύκρινση. Αυτά συναγωνίζονται μεταξύ τους ως προς την ποιότητα κατασκευής και ως προς την ομοιότητα με τα πραγματικά πλοία, ενώ οι ομάδες, το πλήρωμα, του κάθε πλοίου τραγουδούν κάλαντα.

ΘΕΣΣΑΛΙΑ Το τάισμα της βρύσης Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων γίνεται το "τάισμα" της βρύσης. Περίπου τα χαράματα οι κοπέλες πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση και παίρνουν το αμίλητο νερό, αφού αφήσουν προηγουμένως εκεί βούτυρο, τυρί, ή ψημένο σιτάρι ή κλαδί ελιάς. «Πάντρεμα της φωτιάς» Την παραμονή των Χριστουγέννων σε πολλά μέρη της Ελλάδας "παντρεύουν", τη φωτιά. Παίρνουν δηλαδή ένα ξύλο με θηλυκό όνομα, π.χ. κερασιά και ένα με αρσενικό όνομα, συνήθως από αγκαθωτά δέντρα. Τα αγκαθωτά δέντρα, κατά τη λαϊκή αντίληψη, απομακρύνουν τα δαιμονικά όντα, όπως τους καλικάντζαρους. «Η γουρουνοχαρά» Ένα από τα σημαντικότερα χριστουγεννιάτικα έθιμα της Θεσσαλίας είναι το σφάξιμο του γουρουνιού. Η προετοιμασία για το σφάξιμο του γουρουνιού γίνεται με εξαιρετική φροντίδα, ενώ ακολουθεί γλέντι μέχρι τα ξημερώματα, για να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία την επόμενη και τη μεθεπόμενη μέρα. Τρεις-τέσσερις συγγενικές οικογένειες καθόριζαν με τη σειρά ποια ημέρα θα έσφαζε το γουρούνι της.

Τα δαιμονικά Στα Γρεβενά ανάβουν ένα μεγάλο κούτσουρο σε μια γωνιά από την παραμονή των Χριστουγέννων και η φωτιά καίει συνέχεια μέχρι τα Φώτα για να προστατεύει την οικογένεια από τα δαιμονικά.

Οι τηγανίδες Στα χωριά έξω από τη Μάνη, πλάθουν και ψήνουν τις τηγανίδες, τα μανιάτικα λαλάγγια. Στο σοφρά ή σε κάποιο τραπέζι, η μητέρα και τα κορίτσια πλάθουν το έτοιμο ζυμάρι σε χοντρό μακαρόνι και το διπλώνουν στα τέσσερα.

Η ζύμη στην Κρήτη Σε χωριά της επαρχίας Αμαρίου, τη νύχτα της παραμονής των Χριστουγέννων βάζουν λίγη κοινή ζύμη σ’ ένα πιάτο και κάποια στιγμή, ενώ βεγγερίζουν (ξενυχτούσαν συζητώντας) περιμένοντας, η ζύμη ανέβαινε και γινόταν προζύμι. Τότε, κατά την πίστη των ανθρώπων, ήταν η ώρα που γεννάται ο Χριστός.

Το «αναμμένο πουρνάρι» Στην Ήπειρο έχουν μια ωραία συνήθεια. Όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν, λέει, οι βοσκοί να προσκυνήσουν, ήτανε νύχτα σκοτεινή. Βρήκαν κάπου ένα ξερό πουρνάρι κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και γέμισε το σκοτεινό βουνό χαρούμενες φωτιές και τριξίματα και κρότους. Από τότε, στα χωριά της Άρτας και των Ιωαννίνων, όποιος πάει στο σπίτι του γείτονα για να πει χρόνια πολλά, κρατάει ένα δεντρικό που καίει τρίζοντας.

Το Χριστόξυλο Στα χωριά της Μακεδονίας, ο νοικοκύρης ψάχνει στα χωράφια τις παραμονές των γιορτών και διαλέγει το πιο όμορφο, γερό και χοντρό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του με σκοπό να καίει συνέχεια στο τζάκι από τα Χριστούγεννα μέχρι και τα Φώτα. Ο λαός πιστεύει ότι καθώς καίγεται το Χριστόξυλο, ζεσταίνεται ο Χριστός στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ.

«Οι κολόνιες» στα Επτάνησα Το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς, οι κάτοικοι γεμάτοι χαρά για τον ερχομό του νέου χρόνου, κατεβαίνουν στους δρόμους κρατώντας μπουκάλια με κολόνιες και ραίνουν ο ένας τον άλλον τραγουδώντας: "Ήρθαμε με ρόδα και με ανθούς να σας ειπούμε χρόνους πολλούς". Η τελευταία ευχή του χρόνου που ανταλλάσσουν είναι: "Καλή Αποκοπή", δηλαδή με το καλό να αποχωριστούμε τον παλιό χρόνο.



ipiros -και- newsbomb

32 σχόλια:

  1. Ωραία έθιμα και παραδόσεις! Άραγε κρατάνε μέχρι σήμερα;
    Καλημέρα!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Η Ελλάδα είναι γεμάτη από παραδόσεις, ήθη και έθιμα!! Δυστυχώς πλέον λίγα κρατάμε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Καλημέρα.
    Μπράβο Δελφινάκι μου... Έτσι βάλε μας στο κλίμα!
    Το ρόδι στην Πελοπόννησο το ήξερα, το έχουμε !
    Φιλάκια!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Ευχαριστώ για τα σχόλια σας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Kαλημέρα Δελφινάκι!Τί όμορφα Ελληνικά έθιμα!Τό ρόδι τό σπάμε καί εμείς γιά τό καλό τού σπιτιού!Φιλάκια!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλημέρα Ντίμι.Ομορφα ελληνικά εθιμα από μια όμορφη χώρα.Φιλούθκια

      Διαγραφή
  6. Κι εμείς το σπάμε το ρόδι..μάλλον το έχουμε σε όλη την Ελλάδα αυτό το έθιμο..με παραλλαγές φυσικά..όμορφη ανάρτηση!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Καλησπέρα. Το σάββατο, το πρωί, σε μια ποδηλατοβόλτα μου στα όμορφα σοκάκια με καταστήματα, γύρω από το Θησείο, το μάτι μου πήρε, ένα σημείο που πωλούνταν, σφεντόνες, σε διάφορα χρώματα. Μου φάνηκε, περίεργο και άσχημο, ταυτόχρονα. Το έθιμο με τα καραβάκια μου αρέσει πολύ, και πάντοτε το ζήλευα. Εδώ και δύο χρόνια, δεν έχω δέντρο για να στολίζω -το πλαστικό το πέταξα, πριν μετακομίσω. Τα στολίδια που έχω τα τοποθετώ σε αγαπημένα μου σημεία, στο σπίτι. Κάθε χρόνο, Δεκέμβρη μήνα, είχα ως συνήθειο να αγοράζω από ένα νέο, στολίδι, που μου άρεσε, πολύ. Γενικά, ως Ελληνική, φυλή, έχουμε ωραία έθιμα. Κάποια στιγμή, πιστεύω, θα μας πεις, πως γιορτάζετε, στην Κύπρο. Να είσαι καλά, δελφινάκι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Δεν πειράζει αν λείπει το δέντρο, σημασία έχει αυτό που κάνουμε να μας γεμίζει εμάς χαρά και ομορφιά. το στολίδι όπως λέει και το όνομα του είναι στολιδι από μόνο του
      δίνει την ομορφιά του στον χώρο
      ήδη έχω έτοιμο το υλικό, μέσα στις επόμενες αναρτήσεις θα αναφερθώ στα έθιμα της Κύπρου
      Να είσαι καλά

      Διαγραφή
  8. Ευχαριστώ πολυ για την επίσκεψη! Καλώς βρεθήκαμε! Θα τα λέμε!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλωσόρισες στην παρέα μας , σ ευχαριστώ που έγινες μέλος του μπλογκ μου. Καλώς βρεθήκαμε. Θα χαρώ κι εγώ να τα λέμε.

      Διαγραφή
  9. Δελφινακι καλησπέρα!!!!Κι εμείς εδω στην Μακεδονία κρατάμε το εθιμο του ροδιού την Πρωτοχρονιά.Ο πρώτος που θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι μετά την αλλαγή του χρόνου σπάει ενα ρόδι στην πόρτα του σπιτιού για γούρι και για να πάει καλα η χρονιά...
    Καλό σου απόγευμα ,φιλάκια!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  10. Σήμερα αποκλειστικότητα δόθηκε στην Ελλάδα απ' ότι βλέπω αλλά φοβάμαι πως επειδή κάθε τόπος έχει πολλά διαφορετικά έθιμα δεν φτάνουν για να τα αναφέρει κανείς ούτε 365 μέρες αναρτήσεων.
    Ευχαριστούμε Δελφινάκι...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ναι είχε την τιμητική της η αγαπημένη μου Ελλάδα σήμερα. Σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλα έθιμα μιας και δεν αναφέρονται όλες οι πόλεις και νησιά της Ελλάδας μας, τα οποία δε βρήκα, Ευχαριστώ που περασες και για το σχόλιο σου Φλώρα μου

      Διαγραφή
  11. Πολύ όμορφα όλα τα έθιμα της Ελλάδας μας Δελφινάκι μου γλυκό!!Σ'ευχαριστώ για την ενημέρωση!!Ενδιαφέροντα όλα!! Δεν μου άρεσε καθόλου της Μάνης το κυνήγι των μικρών πουλιών!!!!Εύχομαι να καταργήθηκε στις μέρες μας!! Φιλάκια γλυκούλα μου!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Η Ελλάδα μας ειναι μια ομορφιά από μόνη της. Και σε συνδυασμό και με τα όμορφα έθιμα ακόμη πιο όμορφη. Ευχαριστώ για το σχόλιο.Χαίρομαι που σου άρεσε η ανάρτηση. Συμφωνώ με τα μικρά πουλιά. Φιλούθκια

      Διαγραφή
  12. σκίζει η Ελλάδα μας από έθιμα-))))
    ωραία επιμορφωτική ανάρτηση Δελφινάκι
    καλό βράδυ -)))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι που σου άρεσε :) Σίγουρα θα υπάρχουν κι άλλα έθιμα μιας και δεν αναφέρονται όλες οι πόλεις και νησιά της Ελλάδας μας, τα οποία δε βρήκα :) Καλό βράδυ

      Διαγραφή
  13. Τι όμορφη ανάρτηση δελφινάκι μου!!!!
    Το ξέρεις ότι αυτό με το φύλλο ελιάς, το έχουμε και στην Κύπρο; Το κάναμε με τη γιαγιά μου!!!! και μου άρεσε πολύ!!!!
    Φιλιά πολλά!!!
    (Θα ξαναπεράσω άλλη ώρα για να τη διαβάσω ξανά με την ησυχία μου, γιατί τώρα πρέπει να ετοιμαστώ για ύπνο σιγά σιγά)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι που σου άρεσε συμπατριώτισσα. Ναι το ξέρω αυτό το έθιμο της ελιάς ότι υπάρχει και στην Κύπρο μας, από την μάμα μου που το έκαναν στο πατρικό τους. Στο δικό μας σπίτι ποτέ δε το κάνουμε αυτό το έθιμο (γιατί δεν έχουμε τζάκι) :) Φιλούθκια και καλόν ύπνο

      Διαγραφή
  14. μπράαβο.. έμαθα και το κολιάντα μπάμπο... νάσαι καλά!! καλές γιορτές

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι που έμαθες κάτι ωραίο που αφορά την όμορφη Ελλάδα μας. Να σαι καλά. Καλές γιορτές

      Διαγραφή
  15. Καληνύχτα δελφινάκι.. Πολύ την κάρηκα αυτή σου την ανάρτηση!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καληνύχτα.Χαίρομαι που σου άρεσε

      Διαγραφή
  16. Τα περισσότερα δε τα γνώριζα!! Να σαι καλά!! Υπέροχη ανάρτηση!! Φιλιά και καλό σου βράδυ!! :))))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  17. Δελφινάκι μου δε γνωριζα κάποια, ευχαριστούμε πολύ για αυτή την ανάρτηση, οι πληροφορίες σου πάντα χρήσιμες!!!
    Πολλά φιλιά!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  18. Λεβιάθαν και Ελένη
    σας ευχαριστώ για τα καλά σας λόγια. Χαίρομαι που σας άρεσε. Η όμορφη Ελλάδα μας έχει και πολύ όμορφα έθιμα. Φιλούθκια .Καλό βράδυ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  19. Πολύ ενδιφέρουσα ανάρτηση! Πολύ ωραίες οι πληροφορίες που μοιράζεσαι μαζί μας για άλλη μια φορά!
    Καλημέρα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Να σαι καλά.Ευχαριστώ για τα όμορφα σου λόγια. Η όμορφη Ελλάδα μας , μόνο όμορφα έθιμα θα μπορούσε να έχει.Καλημέρα

      Διαγραφή
  20. Καλησπέρα δελφινάκι μου, αν έρθεις Χριστούγεννα στη Μάνη έλα να σε φιλέψω λαλάγγια (έθιμο της Μάνης ). Σε φιλώ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Καλησπέρα.Ευχαριστώ για την πρόσκληση. Δεν ήξερα ότι είσαι από την Μάνη :) Φιλούθκια

      Διαγραφή

Ευχαριστώ για την επίσκεψη και τα όμορφα σχόλια σας. Αυτά μου δίνουν δύναμη να συνεχίζω.